Morsztyn Szczęsny (pierwotnie Faust) h. Leliwa (ok. 1631-1687)

Morsztyn Szczęsny (pierwotnie Faust) h. Leliwa (ok. 1631-1687), arianin, podkoniuszy litewski, dyplomata. W młodości studiował na uniwersytecie w Lejdzie. Po powrocie do Rzeczypospolitej służył Bogusławowi Radziwiłłowi, dzięki któremu w maju 1661 r. uzyskał zgodę króla Jana Kazimierza i sejmu na przejście z arianizmu na kalwinizm; w tym samym czasie został podkoniuszym litewskim. Do 1669 r. pozostawał na służbie ks. Radziwiłła: uczestniczył w jego staraniach o buławę polną litewską po śmierci Wincentego Gosiewskiego (1663), przebywał jako rezydent na dworze królewskim oraz posłował w imieniu Radziwiłła do Gdańska. Zaprzyjaźnił się wówczas z posłem brandenburskim w Warszawie Johannem von Hoverbeckiem, poznał również innych urzędników Fryderyka Wilhelma Hohenzollerna; zapewne dlatego w 1671 r. król Michał Korybut Wiśniowiecki wysłał go w poselstwie do Berlina. Uzyskał drobne ustępstwa w sprawach handlowych i obietnicę wysłania do Warszawy poselstwa, nie zdołał natomiast skłonić elektora do okazania łaski Krystianowi Kalksteinowi. Ponownie posłował do Berlina we wrześniu 1673 r., starając się o pomoc przeciw Turkom. Po śmierci Wiśniowieckiego popierał kandydaturę syna elektora na tron polski, ostatecznie jednak oddał głos na Jana Sobieskiego. Latem 1679 r. posłował do Anglii, Holandii i Szwecji, dążąc do zawarcia ligi antytureckiej, uzyskał jednak tylko od angielskiej gminy kalwińskiej obietnicę przekazania 80 000 talarów na potrzeby walki z Osmanami pod warunkiem zagwarantowania ewangelikom prawa do swobodnego odprawiania nabożeństw w Rzeczypospolitej. Po powrocie do kraju na sejmie 1681 r. starał się o uznanie małżeństwa Ludwika, syna elektora brandenburskiego, z Ludwiką Karoliną Radziwiłłówną, przeznaczaną przez Jana III na małżonkę dla jego syna Jakuba. Zmarł 27 IV 1687 r.

Puchar - fragment z herbem hetmana wielkiego koronnego Adama Mikołaja Sieniawskiego (Leliwa), huta w Lubaczowie, Polska, 1718 – 1726; Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie