Sapieżyna z Gosiewskich primo voto Słuszkowa Teresa (zm. 1708)

Sapieżyna z Gosiewskich primo voto Słuszkowa Teresa (zm. 1708), wojewodzina wileńska. Była córką hetmana polnego litewskiego Wincentego, zamordowanego w r. 1662 przez konfederatów wojskowych. Być może ojczym Jan Karol Czartoryski oddał ją na pensję Wizytek w Warszawie. W r. 1677 wydano ją za mąż za Józefa Bogusława Słuszkę (od 1685 r. hetmana polnego litewskiego), silnie związanego z dworem Sobieskich.

Portret Teresy Kunegundy Sobieskiej, XVII/XVIII w., z kolekcji Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie. Ochmistrzynią królewny Teresy Kunegundy była Teresa z Gosiewskich Sapieżyna; fot. T. Żółtowska

Słuszkowa pozyskała zaufanie królowej Marii Kazimiery. W 1694 r., wysyłając królewnę Teresę Kunegundę na spotkanie z mężem, elektorem bawarskim Maksymilianem Emanuelem Wittelsbachem, królowa mianowała ją ochmistrzynią królewny. Pełniła też rolę „posłowej ekstraordynaryjnej” pary królewskiej do elektora; po spotkaniu z Wittelsbachem w północnych Niemczech nie chciała pojechać z młodą parą w podróż do Brukseli, obawiając się afrontów ze strony tamtejszych arystokratek. Wyjechała sama i w połowie stycznia przywitana została z wielkimi honorami w Wersalu dworze Ludwika XIV. Józef Bogusław Słuszka lokował miasto na miejscu wsi Błotków nad Bugiem i nazwał je na jej cześć Terespolem.

Słuszkowa była bohaterką głośnych skandalicznych romansów, najpierw z Rafałem Leszczyńskim (późniejszym podskarbim wielkim koronnym), potem z hetmanem wielkim litewskim i wojewodą wileńskim Kazimierzem Janem Sapiehą. Zerwała z hetmanem w r. 1696, gdy po śmierci Jana III nie zdołała skłonić kochanka do poparcia królewicza Jakuba i zaniechania wystąpień przeciw królowej. Z jej poduszczenia republikanci litewscy i część wojska wystąpiła w listopadzie tego roku przeciw Sapiehom, na przełomie 1696/7 Słuszkowa pilnie obserwowała rozwój wydarzeń na Litwie, zagrzewając republikanów do energicznych działań. Na początku panowania Augusta II odnowiła swój związek z Sapiehą, a po śmierci Słuszki wyszła za niego za mąż w maju 1703. Chociaż nie opowiedziała się wyraźnie po stronie Stanisława Leszczyńskiego (syna Rafała), August II zarzucił jej zdradę i w r. 1705 pozbawił dóbr po Słuszce. Zmarła w Wilnie, pochowano ją w kościele św. Kazimierza, gdzie ufundowała uprzednio nagrobek Słuszce.