(...)

Godzinki Sobieskiego | wystawa do 26 października

Godzinki Sobieskiego. Faksymile – Arcydzieło

Na wystawie prezentujemy faksymile wyjątkowego manuskryptu, jakim są „Godzinki Sobieskiego”. To bez wątpienia jeden z najpiękniejszych modlitewników francuskich z początku lat 30. XV stulecia, przeznaczony do użytku dla osoby świeckiej. Pracowało nad nim kilku najbardziej utalentowanych iluminatorów, z Mistrzem Bedforda na czele, którego wspierali Mistrz Fastolf i Mistrz Złotej Legendy Monachijskiej. Sześćdziesiąt całostronicowych miniatur i ponad czterysta mniejszych scen narracyjnych to majstersztyk genialnych Trzech Mistrzów. Perfekcyjnie wykonane miniatury urzekają realizmem, bogactwem detali, różnorodnością barw, które doskonale i ze smakiem zestawiał zwłaszcza Mistrz Bedforda – jeden z najsławniejszych iluminatorów wszech czasów. Umiejętnie grał ze światłem i cieniem. W przeciwieństwie do swoich pomocników i naśladowców nie posługiwał się konturem.

Modlitewnik o niewielkich wymiarach (275x185 mm) zawiera 234 karty, zapisane regularną minuskułą gotycką. 

Faksymile „Godzinek Sobieskiego” to wierna kopia oryginału manuskryptu, powstała z inicjatywy wydawnictwa Quaternio Editions w Lucernie, którego nakładem wyszło 680 ręcznie numerowanych egzemplarzy tego unikatowego dzieła.

Wystawa prezentowana jest w gablocie na poziomie -1 pałacu, tuż obok księgarni,
w dniach 2 czerwca–26 października 2017 r.

Zawikłane dzieje arcydzieła Mistrza Bedforda

Rękopis „Godzinek” wpisuje się w serię modlitewników, które powstały w latach 1422–1435 na zamówienie młodszego brata Henryka V, króla Anglii w latach 1413–1422, Jana Lancastera, księcia Bedford, pełniącego od 1422 r. funkcję regenta Francji w imieniu swojego kilkumiesięcznego bratanka, Henryka VI. Najprawdopodobniej modlitewnik miała otrzymać w prezencie ślubnym szwagierka księcia Bedford – Małgorzata, czyli najstarsza siostra Filipa III Dobrego, księcia burgundzkiego, która w 1423 roku poślubiła księcia Bretanii Artura de Richemont. Sam Lancaster był żonaty z Anną, drugą siostrą Filipa.

Co działo się z manuskryptem bezpośrednio po śmierci Małgorzaty Burgundzkiej – nie wiadomo. Pod koniec XV wieku właścicielem rękopisu stał się bibliofil biskup Orban Nagylucsei, podskarbi królestwa węgierskiego, przyjaciel króla Macieja Korwina (1458–1490). Przypuszczać należy, że aż do roku 1683 „Godzinki” znajdowały się w jakiejś bibliotece węgierskiej, kiedy to zostały podarowane królowi Janowi III przez któregoś z magnatów węgierskich za zwycięstwo w bitwie pod Parkanami (9 X 1683) lub za wcześniejszą wiktorię wiedeńską (12 IX 1683), po której przyznano mu tytuł Obrońcy Wiary Chrześcijańskiej. Wówczas modlitewnik zyskał nową, aksamitną oprawę w kolorze karmazynowym.

W narożnikach pojawiły się dekoracyjne złote okucia, a na froncie i spodzie – owalny medalion z królewskim inicjałem koronacyjnym JRP (skrót od łacińskiego Joannes Rex Polonorum). Całość spięły dwie ozdobne klamry. Z kolei na wyklejkach tylnej okładki rękopisu zachowały się notatki autorstwa Izaaka z Trok, nadwornego lekarza króla Jana Sobieskiego. Od tego czasu, rękopis przechowywany obecnie w Królewskiej Bibliotece na Zamku Windsor, znany jest pod nazwą „Godzinki Sobieskiego”. Zanim tu ostatecznie trafił, był jeszcze w posiadaniu wnuczki polskiego króla, Marii Klementyny Sobieskiej, która poślubiła w 1719 roku Jakuba Franciszka Edwarda Stuarta (1688–1766), pretendenta do tronu angielskiego. Ich młodszy syn, Henryk Benedykt Stuart, książę Yorku, był znanym mecenasem sztuki. Zgodnie z jego ostatnią wolą, „Godzinki” zostały przekazane w 1807 roku księciu regentowi, przyszłemu królowi Jerzemu IV, co można uznać za wyraz wdzięczności w stosunku do jego poprzednika – króla Jerzego III, który udzielił mu wsparcia finansowego po utracie majątku w czasie wojen napoleońskich.

________________________________________________________________________

Szczegółowe informacje:
Katarzyna Pietrzak
Dział Edukacji
kpietrzak[at]muzeum-wilanow.pl
skryptorium[at]muzeum-wilanow.pl
Tel. 22 54 42 758

Partner projektu:

quaternio_logo Wydawnictwo Bernardinum logo

Polecane