Kariera ziemniaka

Hiszpanie przywieźli ziemniaki z Ameryki do Europy w trzecim ćwierćwieczu XVI stulecia. Nowa roślina szybko rozprzestrzeniła się po starym kontynencie. W Wiedniu była już znana w 1588 roku, jednak jedynie jako rzadkość ogrodnicza i botaniczna.

Ziemniak; źródło ilustracji: © 1995-2005 Missouri Botanical Garden

Ziemniaki pojawić się miały u aptekarzy we Wrocławiu w mniej więcej tym samym czasie co w Wiedniu. Fakt ten nie posiadał jednak żadnych dalszych następstw gospodarczych. Do legend należy zaliczyć również tradycję pomorską jakoby uprawę ziemniaka zainicjował w połowie XVI wieku przodek rodziny Wybickich. Pojawienie się nowej rośliny wiązano również z działalnością arian, którzy podobno sadzili ją na Podgórzu w połowie XVII wieku. Bracia Polscy posiadali rozlegle kontakty z krajami protestanckimi, gdzie znano już ziemniaki, mogli więc być pionierami ich uprawy. Do praktycznego zastosowania nowej rośliny przyczynił się król Jan III Sobieski. Władca, podczas odsieczy wiedeńskiej w 1683 roku, przesłał Marysieńce worek ziemniaków. Ogrodnik królewski Wieńczarek zasadził bulwy w ogrodzie przy pałacu w Wilanowie. Jego zięć rozpowszechnił uprawę w Warszawie. Wkładu ogrodników królewskich w rozwój kariery kartofla nie należy jednak wyolbrzymiać. Magnaci oraz przybysze z zachodu Europy również eksperymentowali z nową rośliną. Ziemniaki zaczęły odgrywać pewną rolę gospodarczą na terenach Rzeczpospolitej dopiero w połowie XVIII wieku, pomimo że  konserwatywna opozycja z nieufnością traktowała nowinkę z heretyckich krajów. Uprawa była ponadto niezbyt opłacalna ze względu na nieodporne na klimat odmiany oraz brak wprawy w ich pielęgnacji oraz przechowywaniu. Mimo tych trudności, pod koniec XVIII wieku, ziemniak upowszechnił się w ogrodach warzywnych, by w XIX wieku stać się ważną uprawą polową.