Kultura umysłowa Warszawy w XVI wieku

Pomyślny rozwój Warszawy w XVI wieku znalazł odbicie w życiu kulturalnym miasta, które z czasem awansowało do rangi jednego z centrów kulturalnych i artystycznych Rzeczypospolitej. Wzrost wymiany handlowej, produkcji rzemieślniczej, kontakty z innymi ośrodkami wpłynęły znacząco na podniesienie poziomu życia ludności. Nastąpił znaczny rozwój szkolnictwa elementarnego. Dzięki temu stale rosła liczba młodzieży wyjeżdżającej z Warszawy na dalszą naukę. Znaczna część studentów i absolwentów wracała do rodzinnego miasta, wpływając na ożywienie życia umysłowego, społecznego i gospodarczego. Coraz lepszemu wykształceniu mieszczaństwa, towarzyszyło rosnące zainteresowanie słowem pisanym. W drugiej połowie XVI stulecia w Warszawie osiedli pierwsi zawodowi księgarze: Eliasz Jenez, Jan Gierasz i Paweł Fabrycy. Sporą wartość przedstawiały także prywatne księgozbiory warszawskich patrycjuszy. Na atmosferę kulturalną wpływał też dwór królewski. W połowie XVI wieku miasto było siedzibą królowej Bony, a po jej wyjeździe z Rzeczypospolitej często bywał w nim król Zygmunt August. Szczególne więzy łączyły z miastem Annę Jagiellonkę. Częste wizyty dworu królewskiego i odbywające się regularnie sejmy gromadziły w Warszawie wielu wybitnych przedstawicieli polityki i kultury. Odbywające się w stolicy wesele Jana Zamoyskiego i Barbary Radziwiłłówny, uświetniono wystawieniem Odprawy posłów greckich Jana Kochanowskiego. Poza Kochanowskim w Warszawie bywali też m.in. Stanisław Orzechowski, Jan Frycz Modrzewski czy Łukasz Górnicki. Jednak dopiero przeprowadzka na stałe do Warszawy króla Zygmunta III scementowała środowisko intelektualne stolicy.


Zamek królewski w Warszawie.