Nowe sobiescianum w kolekcji Muzeum Pałacu w Wilanowie

Kolekcja Muzeum Pałacu w Wilanowie wzbogaciła się o cenne sobiescianum.

Traktat gdański przekazany do Muzeum, fot. W. Holnicki

W dniu 5 października 2012 roku w Ministerstwie Spraw Zagranicznych nastąpiło przekazanie do Muzeum Pałacu w Wilanowie dokumentu związanego z postacią Jana III Sobieskiego, stanowiącego zapis ustaleń tajnego traktatu zawartego w Gdańsku w 1677 roku. Dokument ofiarowany przez Przemysława Jana Blocha reprezentującego Fundację Rodzinną Blochów został sprowadzony z USA do Polski dzięki pośrednictwu wiceministra spraw zagranicznych Pana Bogusława Winida i przekazany na ręce dyrektora Muzeum Pałacu w Wilanowie, Pawła Jaskanisa.

Traktat z 4 sierpnia 1677 roku zawarty w Gdańsku jest drugim dokumentem po traktacie podpisanym z Francją w 1676 roku w Jaworowie, w ramach budowy nowego systemu politycznego w Europie w duchu antypruskim i antyhabsburskim. Był to sojusz tajny, gdyż większość szlachty opowiadała się po stronie Habsburgów, a przeciw Szwecji i Francji, państwom utożsamianym z absolutyzmem. Szlachta i Sejm Rzeczypospolitej tradycyjnie nie chciały wzmocnienia władzy królewskiej, a jednym z celów dwóch traktatów było osadzenie w Prusach Książęcych syna Jana III – Jakuba, tak, aby ułatwić mu w przyszłości starania o tron polski.

Traktat Gdański, znany był do okresu drugiej wojny światowej przeważnie z kopii odpisu załączonego do depeszy ambasadora francuskiego w Polsce, markiza de Bethune, a wydanej przez Kazimierza Waliszewskiego w 1879 roku, ("Archiwum Spraw Zagranicznych Francuskie do dziejów Jana Trzeciego", Kraków, 1879, str. 424-426). Do momentu znalezienia go (w Wilanowie zresztą), w cudem ocalałym podczas wojny Archiwum Radziwiłłowskim, przez Janusza Wolińskiego, oryginał nie był znany badaczom polskim, posiłkującym się odpisem francuskim u Waliszewskiego, jak i szwedzkim, stwierdzającym brak nie tylko oryginału traktatu, jak i także wszelkich odpisów. W zbiorach polskich natomiast jedyny odpis traktatu gdańskiego znajduje się w Bibliotece XX Czartoryskich.

Fundacja Rodzinna Blochów oficjalnie istnieje w Nowym Yorku od 2006 roku, ale działa nieformalnie od ponad 20 lat. Na stronie internetowej Fundacji znajdujemy informację, że podstawowym celem jej działalności jest restytucja polskich dzieł sztuki lub przedmiotów związanych z polskim dziedzictwem narodowym i kulturą, utraconych na skutek wydarzeń historycznych. Fundacja zabiega również o promocję polskiej historii, sztuki i kultury w świecie, ze specjalnym naciskiem na polskie militaria, polskie starodruki i numizmatykę, jak również podkreślenie wkładu członków rodziny Bloch herbu Ogończyk, jednego z najstarszych polskich rodów szlacheckich, w rozwój polskiej sztuki, kultury i historii.

Fundacja Blochów współpracuje od lat z różnymi muzeami i innymi instytucjami kulturalnymi w Polsce, przekazując im, bez nadmiernego rozgłosu, wybrane cenne eksponaty ze swojej bogatej kolekcji. Działalność Fundacji została doceniona przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pana Bogdana Zdrojewskiego, który uhonorował Przemysława Jana Blocha, darczyńcę muzeum, odznaką "Zasłużony dla Kultury Polskiej".

Polecane